MÜSLÜMANLARIN ENGİZİSYONU

Paylaşın:

MÜSLÜMANLARIN ENGİZİSYONU

Mana Yayınları arasında 2019 yılında çıkan bu kitap Prof. Dr. Mehmet Azimli editörlüğünde yazılmıştır. Kitap İslam tarihi içerisinde çeşitli sebeplerle katledilen din adamı veya dini kökenli kanaat önderlerinden bahsetmektedir. Başlangıç olarak Dört Halife dönemi esas alınmıştır. Eser Osmanlı Duraklama dönemi ile bitmektedir. Eser Hitit üniversitesi ilahiyat fakültesi ağırlıkta olmak üzere üniversitelerin İslam tarihi, kelam, tefsir vb alanlarında görev yapan bilim adamlarının yazmış olduğu bölümlerden oluşmaktadır.

 

Mesela Ebu Zerr ile ilgili yazılan bölümde öncelikle kişinin biyografisi, yaşadığı döneme olumlu ve olumsuz etkileri, fikirleri ve ölümüne giden süreçte idareciler ile ilişkileri ele alınmıştır.  En son olarak ölüm veya öldürülme şekli anlatılmıştır. Bu yüzden ele alınan kişi üzerine özet bilgiler bulunabilmektedir. Kitabın en önemli özelliği budur. Kitabın diğer önemli özelliği ise yazarların tarihi kişiler hakkında aşırı yorumlar yapmamalarıdır. Yani ne katilin ne de maktulün övgüsü yoktur. Şu nokta dikkat çekmektedir. Bu vakaların çoğunda siyaseten katl yani dönemin ideolojik yapısıyla çatışma söz konusudur. Vakaların ortak bir özelliği ise din adamlığından kanaat önderliğine geçiş olmasıdır.  İkinci önemli husus ise çoğunda mevcut düzeni değiştirme kaygısı yoktur. Nitekim Taberi, Hallac-ı Mansur, Oğlan şeyh olayı gibi örneklerde düzene yönelik herhangi bir eleştiri mevcut değildir.

Burada dikkati çeken bir noktada şudur mevcut yöneticiler dine dair bir konuda görüşlerini belirtmişlerse ona karşı görüşte olmak ve fikir beyan etmek suçtur. Kur’an mahluktur görüşüne itiraz eden Ahmed Bin Hanbel dönemin iktidarının gadrine uğramıştır. İslam dünyasının en önemli hadis alimi kabul edilen İmam Buhari akaide dair görüşleri yüzünden Hanbelilerden eziyet görmüştür.

Asıl dikkat çekici olan imamları Abbasilerin zulmüne uğrayan Hanbelilerin İmam Buhari’ye eziyet etmeleridir. İslam dünyasının en büyük fıkıh alimlerinden biri olan Ebu Hanife’de sıkıntılar yaşamıştır. Medreselerde Eşari kelamcıları güçlü iken devlet idarecilerini bu yola sevk etmişler olan her halükarda Karşı görüşte olanlara olmuştur. Benzeri şekilde Eşarilerde Abbasilerden zulüm görmüşlerdir.

Asıl ilginç olan ise günümüzün Ehli Sünnet dairesi içinde kabul ettiğimiz gruplar arasında bile şiddetli çatışmalar yaşanmıştır. Ama mevzunun özü dini değil politiktir. Politikacıları etkileyen akım diğer akım ve temsilcilerini siyasetten silmeye çalışmıştır. Önemli bir noktada şudur; Devletler değişse bile zihniyetin değişmediği gerçeğidir. Bir zamanlar olduğu gibi Emeviler suçlu Abbasiler masum anlayışı en masum haliyle tarihe haksızlık olur.

Eserin en önemli niteliği bir ibret vesikası olarak tarihin tüm yönleriyle öğrenilmesidir. Aynı dönemlerde İslam dünyası ilmin ve irfanın merkezidir. Bilim adamları tercümeler yapmakta ve yeni fikirler ortaya koymaktadırlar. Tarihin bir de bu yönü vardır. Satır aralarında kalan fazla kurcalanılması istenmeyen kısımları. Kitap bu yönleri anlatmaktadır. En son örnek Fuat Sezgin örneğidir. 60 darbesi sırasında sorgusuz sualsiz üniversiteyle ilişkisi kesilen bu değerli bilim adamı İslam medeniyetinin hazinelerini ortaya çıkaran bir öncü olmuştur. Ülkemizde müze kurmuştur. Geç te olsa itibarına kavuşmuştur.

Engisizyon Orta çağ Avrupasında  düşünce özgürlüğünün devlet eliyle ortadan kaldırılması demektir. Dünyanın yuvarlak olmadığını söylemesi üzerine idamdan kurtulan Avrupalı bilim adamının hikayesini anlatır ve şöyle deriz “bizim alimlerimiz Avrupa’dan yıllar önce bu gerçeği ispatlamışlardı” övünürüz. Ancak tarih övünme ve dövünme yeri değildir. Mahkeme hiç değildir. Sadece bir uyarıcıdır. İşte bu  eserde tarihimizde olanları övünmeyelim veya dövünmeyelim sadece ibret alalım diye anlatıyor.

Netice ; eksik, fazla, hatalı veya kusurlu noktaları da-elbette insan eseri olduğu için –bulunan bu eserin kütüphanelerimizde bulunması tavsiye ediyoruz. İnşallah devamı veya bu kitabı eleştiren kitaplarda yazılarak ilim aleminin istifadesine sunulur. Rabbim sırat-ı müstakimden ayırmasın.

Selam ve dua ile

MUSTAFA AK

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir